Welkom op de site van Huis te Merwede
Huis te Merwede met Kamper kogge – oktober 2018 – foto Per Bos
Welkom op de site van Huis te Merwede
Huis te Merwede vanaf Heer Daniëlspad – mei 2025 – foto Nieky Klaus
Welkom op de site van Huis te Merwede
Huis te Merwede bij sneeuw vanaf Heer Daniëlspad – januari 2024 – foto Nieky Klaus
Hoe oud is Merwede?
Hoe oud is de heerlijkheid Merwede? Wie waren de eerste heren van der Merwede, waar woonden zij? Stamt Riede uit Merwede of andersom? Er gaan en gingen de meest fantastische verhalen rond over het ontstaan van het geslacht Merwede, maar hier baseren we ons alleen op harde bewijzen: oorspronkelijk documenten die ook nu nog gewoon te zien zijn of documenten die gekopieerd zijn, maar waarvan we zeker weten dat de inhoud gelijk is aan het origineel.
Eerst iets over de schrijfwijze Van der Merwede, want daar is al veel over te zeggen:
De oudst bekende teksten waarin een ‘Merwede’ voorkomt, werden in het Latijn geschreven: Daniele de Merwede, zo staat de ons oudst bekende ‘Merwede’ beschreven. Letterlijk vertaald staat er: Daniel van Merwede. Niet ‘van der’ Merwede. In de loop der tijd werden zowel de naam Daniël als ‘Van der Merwede’ op heel veel verschillende manieren geschreven. Een enkele keer zelfs als ‘Danekijn’, ‘klein Daniëltje’. Om het niet verwarrender te maken dan het al is, schrijven we hier ‘Van der Merwede’ aan.
Even doorgaand op de schrijfwijze: Doordat de oudste zoon steeds Daniël werd genoemd, is het zeer moeilijk de Daniëls uit elkaar te houden. Maar soms helpt de omliggende tekst wat. Zo is er altijd maar één (Daniël) heer van de Merwede. Simpel uitgelegd: Er is er ook altijd maar één koning en in het geval van Holland, waar Merwede onder viel, één graaf. Dat geeft soms wat houvast.
1243, 20 november
De oudst bekende Daniele de Merwede kennen we van een document van 20 november 1243 dat betrekking heeft op de plaatsen Dordrecht en Almsvoet. Waar Almsvoet lag, weten we niet. Het moet een redelijk belangrijke plaats zijn geweest, want het had een schepen, een eigen bestuurder. Daniël van der Merwede, ridder, is dan met vele anderen getuige bij het sluiten van de overeenkomst.Dat betekent dat hij, net als andere getuigen, instaat voor de waarheid in het document. De volgorde en uiteraard de titel van de getuigen geeft aan hoe hoog zij geacht werden. Daarom hierbij de volgorde, naar hedendaags Nederlands vertaald:
Willem van Strienen, Willem van Wendelnesse, Walter van der Waal, Bruin van Riede, Daniel van der Merwede, Engelbert van Zwijndrecht en Gijsbert Zwart, ridders.
Peter uit de Waard, Gerard de schout van Sliedrecht, Walter van der Waal zoon van Everwacker, Hendrik van Wede, Gerard (van) de Graaf, Christiaan en Suiardo (Zweder?) van Tyselskerke, Hendrik zoon van Gele, Hendrik zoon van Everwij, Wolbrand, Godschalk en meer burgers van Dordrecht.
We lopen het gevaar te ver uit te weiden, maar interessant is om ook de namen van de Almsvoetse kant te noemen, in volgorde:
Garcilio ridder, Hugone Bute (de Boot?) Walters vrou, Hendrik de zoon van Garcilli ridder, Willem van Vere, Herman Ballin en Gerard Sakerdoot en meer parochianen van Almsvoet.
Niet alle namen laten zich even gemakkelijk vertalen en waar Almsvoet exact lag, weten we (nog) niet. Opvallend in de tekst is ook dat er geen komma staat tussen Hugone Bute Walter Wife. Het lijkt er op dat er staat: Hugone Bute, de vrouw van Walter (Walters wijf). 100% zeker zijn we daar niet over. En zo weten we ook niet of bedoeld wordt dat Hendrik de zoon van Garcilii ook ridder was, of dat de tekst moeten lezen als Hendrik, zoon van ridder Garcilio.
Zaterdag 13 oktober 2018 (10-16u) – archeologiedag bij Huis te Merwede
Huis te Merwede en het Beleg van Dordrecht
(tekst van Nationale Archeologiedag Huis te Merwede):
Maak je op voor een spectaculair uitstapje naar 1418, het jaar waarin Dordrecht wekenlang belegerd werd door Jacoba van Beieren en Jan van Brabant. Al eeuwenlang gaat het verhaal dat na het mislukken van dat beleg woedende Dordtenaren naar Huis te Merwede trokken en dat verwoestten.
Donderende kanonnen!
Hoe klonk het beleg van Dordrecht? Doe je oren maar vast dicht, er gaan harde knallen vallen!
In 1418 werd Dordrecht belegerd door Jan van Brabant en Jacoba van Beieren. Zowel de stad als de belegeraars gebruikten kanonnen in die strijd. Hoe zagen die kanonnen eruit? Wat voor effect hadden ze? Geen betere manier om daarachter te komen dan daadwerkelijk kanonnen af te vuren, dus dat doen we vandaag met de Compagnie van Brederode! Je kunt de hele dag door de kanonnen bekijken en er vragen over stellen.
Kanonnen bulderen om: 10.30 11.30 13.00 15.30
De dieren van Dordrecht
Van postduiven tot ridderpaarden en van honden tot leeuwen (ok, die laatste alleen als afbeelding op de wapens): ook dieren werden ingezet tijdens oorlogen.
Wat voor sporen hebben zij achter gelaten? Vandaag vertelt archeologe van gemeente Dordrecht Deborah Paalman je graag meer over bijzondere bottenvondsten in de Dordtse bodem en wat die ons kunnen vertellen. Welke dieren speelden een rol in de strijd om Dordrecht?
10.00 – 16.00
Beleef de strijd om Dordrecht
Hoe zag het beleg van Dordrecht uit? Hoe werd er in 1418 gevochten?
In 1418, dit jaar 600 jaar geleden, werd Dordrecht belegerd door Jan van Brabant en Jacoba van Beieren. Hoe werd in die tijd gestreden? De Heeren van Altena geven demonstraties van gevechten uit die tijd op de voormalige binnenplaats van Huis te Merwede.
Demonstraties: 11.00 12.15 13.30 15.00
Bekijk de Kamper Kogge
Tegenwoordig wordt handel gedreven met enorme containerschepen, en worden ook bij oorlog stalen kolossen de zee op gestuurd. Maar hoe zagen schepen er uit in de Middeleeuwen?
In 1418 werd Dordrecht maar liefst van twee kanten belegerd: door Jan van Brabant vanuit het zuiden en Jacoba van Beieren vanuit het noorden.
Dordrecht was ook in die tijd een echte havenstad en in de strijd om Dordrecht werden ook schepen ingezet, vooral baartsen. Een voorloper van die snelle oorlogsschepen waren de kogges, handelsschepen die ook als oorlogsschip gebruikt konden worden. De Kamper Kogge is een kopie van zo’n 14e eeuws schip. Benieuwd hoe zoiets eruit zag? Kom dan 13 oktober naar het Huis te Merwede bij Dordrecht.
Kogge open: 10.30 – 16.00 uur
Op zoek naar de slotgracht
Waar lag de slotgracht van Huis te Merwede? Help mee met het ontdekken van dit stukje geschiedenis!
Door middel van proefboringen onder leiding van enthousiaste archeologen, proberen we hier achter te komen. Misschien zijn ze terug te vinden op en rond de plek waar de ophaalbruggen van het huis moeten hebben gelegen.
Oorlogsvliegtuigen in de regio
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd er hard gevochten – ook in de lucht! Vele vliegtuigen stortten in deze periode neer in de regio rond Dordrecht!
Wil je meer weten over oorlogsvliegtuigen die hier in de Tweede Wereldoorlog neerkwamen? Kom dan naar de informatiestand over conflictarcheologie. Tijdens het archeologiefestival rond Huis te Merwede.
Info: 10.00 – 16.00
Rondleidingen Huis te Merwede
Nieky Klaus, enthousiast onderzoeker naar Huis te Merwede, leidt geïnteresseerden rond bij de ruïne van Huis te Merwede. Ook vertelt hij over het beleg op Dordrecht in 1418 aan de hand van een schilderij waarop het opbreken van het beleg is vastgelegd.
Je kunt ook op eigen gelegenheid rondwandelen bij de ruïne. Heb je vragen, stel ze aan Nieky. Of volg het Heer Daniëlspad en geniet van het prachtige uitzicht op de ruïne van Huis te Merwede
Rondleidingen: 12.30 en 14.45 u
Locatie:
Huis te Merwede
Heer Daniëlspad (Kerkeplaat)
3313 LC Dordrecht
Zie locatie op Google Maps onderaan deze pagina!
Meer informatie?
Nationale Archeologiedag Huis te Merwede (website)
AWN Lek- en Merwestreek (website)
AWN Lek- en Merwestreek (Facebook)
Huis te Merwede (Facebook)
Eerste kasteel (rond 1304)
Tweede kasteel (rond 1375)
Huidige ruïne
Foto’s + 3D reconstructies © Per Bos – E-mail info@huistemerwede.nl